{"id":38511,"date":"2026-03-02T08:13:54","date_gmt":"2026-03-02T08:13:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.adored.us\/2020\/?p=38511"},"modified":"2026-03-03T18:16:25","modified_gmt":"2026-03-03T18:16:25","slug":"elo-ve-xg-reytinq-sistemleri-azerbaycanda-keyfiyyet-metrikleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.adored.us\/2020\/2026\/03\/02\/elo-ve-xg-reytinq-sistemleri-azerbaycanda-keyfiyyet-metrikleri\/","title":{"rendered":"Elo ve xG Reytinq Sistemleri – Azerbaycanda Keyfiyyet Metrikleri"},"content":{"rendered":"
Idman t\u0259hlili dunyas\u0131 r\u0259q\u0259msal m\u0259lumatlar d\u0259nizine cevrilmi\u015fdir. Art\u0131q komandalar\u0131n ve oyun\u00e7ular\u0131n performans\u0131 yaln\u0131z qol say\u0131 ve q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rle deyil, m\u00fcr\u0259kk\u0259b riyazi modell\u0259r ve keyfiyyet gost\u0259ricil\u0259ri ile qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Bu metrikler, idman m\u0259\u015fq\u00e7ilerine, analitiklere ve h\u0259v\u0259skar azarke\u015flere daha d\u0259rin anlay\u0131\u015f qazand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Azerbaycanda da, x\u00fcsusil\u0259 futbol ve \u015fahmat kimi populyar idman n\u00f6vl\u0259rind\u0259, bu sistemlerin anla\u015f\u0131lmas\u0131 getdikce daha vacib olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, sa\u011flaml\u0131q sektorunda oldu\u011fu kimi, m\u0259lumatlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259snif edilmesi ve qiym\u0259tl\u0259ndirilmesi q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259 prosesini asanla\u015fd\u0131r\u0131r; bu, https:\/\/istanbulhastaneleri.net\/<\/a> kimi xidm\u0259t kataloqlar\u0131n\u0131n i\u015f prinsipine b\u0259nz\u0259yir, \u00e7\u00fcnki h\u0259r iki halda istifad\u0259\u00e7il\u0259r etibarl\u0131 reytinql\u0259r\u0259 etibar edirl\u0259r. Bu yaz\u0131da, Elo reytinq sistemi, G\u00f6zl\u0259nil\u0259n Qollar (xG) ve dig\u0259r keyfiyyet \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rinin n\u0259 oldu\u011funu, nec\u0259 i\u015fl\u0259diyini ve onlar\u0131 nec\u0259 \u015f\u0259rh etm\u0259yi ara\u015fd\u0131raca\u011f\u0131q.<\/p>\n Idman statistikas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, insanlar\u0131n r\u0259qab\u0259ti \u00f6l\u00e7m\u0259k ve m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k ist\u0259yi ile ba\u015flay\u0131b. \u018fn\u0259n\u0259vi yana\u015fmalar \u00e7ox vaxt sad\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259-m\u0259\u011flubiyy\u0259t qeydl\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131, lakin bu, r\u0259qibl\u0259rin g\u00fcc\u00fc, oyunun konteksti ve f\u0259rdi t\u00f6hf\u0259 kimi \u00e7ox sayda faktorlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131rd\u0131. Reytinq sistemleri m\u0259hz bu bo\u015flu\u011fu doldurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131l\u0131b. Onlar\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di, dinamik ve nisbi bir performans \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc t\u0259qdim etm\u0259kdir. Bu sistemler, ke\u00e7mi\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259tic\u0259l\u0259ri proqnozla\u015fd\u0131rmaqda da istifad\u0259 oluna bil\u0259r. Azerbaycan idman m\u0259kan\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 beyn\u0259lxalq turnirl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak zaman\u0131, bu kimi obyektiv metrikler komandalar\u0131m\u0131z\u0131n haz\u0131rl\u0131q s\u0259viyy\u0259sini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259y\u0259rli vasit\u0259dir.<\/p>\n Elo reytinq sistemi 1960-c\u0131 ill\u0259rin sonunda Amerika fiziki Arpad Elo t\u0259r\u0259find\u0259n \u015fahmat oyun\u00e7ular\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Sistemin mahiyy\u0259ti, h\u0259r bir oyun\u00e7unun d\u0259yi\u015fk\u0259n bir reytinq bal\u0131na sahib olmas\u0131 ve h\u0259r oyundan sonra bu bal\u0131n, n\u0259tic\u0259y\u0259 (q\u0259l\u0259b\u0259, he\u00e7-he\u00e7\u0259, m\u0259\u011flubiyy\u0259t) ve r\u0259qibin g\u00fcc\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 yenid\u0259n hesablanmas\u0131d\u0131r. G\u00f6zl\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259 il\u0259 faktiki n\u0259tic\u0259 aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rq n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck olarsa, reytinq d\u0259yi\u015fikliyi d\u0259 bir o q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck olur. Bu, sistemin dinamik v\u0259 reaksiya ver\u0259n t\u0259bi\u0259tini t\u0259min edir. Azerbaycan \u015fahmat\u00e7\u0131lar\u0131, d\u00fcnya reytinql\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqel\u0259rd\u0259 olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu sistemin i\u015fl\u0259m\u0259 prinsipini bilm\u0259k onlar\u0131n beyn\u0259lxalq arenada m\u00f6vqel\u0259rini anlamaqda k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n Futbol t\u0259hlilind\u0259 son onillikl\u0259rin \u0259n m\u00fch\u00fcm inki\u015faf\u0131 G\u00f6zl\u0259nil\u0259n Qollar (Expected Goals – xG) metrikas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 olub. Bu konsept, bir z\u0259rb\u0259nin qola \u00e7evrilm\u0259 ehtimal\u0131n\u0131 0 il\u0259 1 aras\u0131nda bir r\u0259q\u0259ml\u0259 ifad\u0259 edir. Model, tarixi m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda qurulub: m\u00f6vqe, buca\u011f, ayaq, qar\u015f\u0131durma, qap\u0131\u00e7\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 s. kimi minl\u0259rl\u0259 ox\u015far z\u0259rb\u0259 t\u0259hlil edil\u0259r\u0259k orta hesabla bir ehtimal t\u0259yin olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, penalti z\u0259rb\u0259sinin xG d\u0259y\u0259ri t\u0259xmin\u0259n 0.79, y\u0259ni bel\u0259 bir f\u00fcrs\u0259t 79% ehtimalla qolla n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Bu metrika, komandan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 f\u00fcrs\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tini v\u0259 h\u00fccumunun s\u0259m\u0259r\u0259liliyini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 imkan verir. Azerbaycan Premyer Liqas\u0131nda da bu c\u00fcr t\u0259hlill\u0259r getdikce daha geni\u015f yay\u0131l\u0131r, komandalar\u0131n oyun strategiyalar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rmaqda k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n xG, sad\u0259 qol statistikas\u0131ndan daha d\u0259rin bir m\u0259nz\u0259r\u0259 t\u0259qdim edir. Bir komanda 1-0 qalib g\u0259ls\u0259 d\u0259, \u0259g\u0259r r\u0259qib daha y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli f\u00fcrs\u0259tl\u0259r yaratm\u0131\u015fd\u0131rsa (daha y\u00fcks\u0259k \u00fcmumi xG), bu, g\u0259l\u0259c\u0259k oyunlar \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ola bil\u0259r. Ancaq xG-nin d\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri var. Model, b\u00fct\u00fcn kontekst faktorlar\u0131n\u0131 (m\u0259s\u0259l\u0259n, hava \u015f\u0259raiti, konkret oyun\u00e7unun f\u0259rdi bacar\u0131\u011f\u0131, oyunun psixoloji atmosferi) tam \u0259hat\u0259 ed\u0259 bilmir. Bundan \u0259lav\u0259, m\u00fcxt\u0259lif m\u0259lumat t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131 \u00f6z modell\u0259rini istifad\u0259 edir, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 eyni f\u00fcrs\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rqli xG d\u0259y\u0259rl\u0259ri g\u00f6r\u0259 bil\u0259rsiniz. Onu anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 n\u00fcmun\u0259 c\u0259dv\u0259lin\u0259 n\u0259z\u0259r yetir\u0259k:<\/p>\nReytinq Sistemlerinin Tarixi ve Mahiyy\u0259ti<\/h2>\n
Elo Sisteminin \u015eahmat D\u00fcnyas\u0131ndan G\u0259li\u015fi<\/h3>\n
G\u00f6zl\u0259nil\u0259n Qollar (xG) – Futbolun Yeni Dili<\/h2>\n
<\/p>\nxG Metrikas\u0131n\u0131n \u00dcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri ve M\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri<\/h3>\n